Abuztua, 2011

San Telmo Museoak Euskal Herriko Unibertsitateak antolatu duen Europako immigrazio politikak: gizarte europar eta globala udako ikastaroa itxi du gaur. Saioak Europako etorkinek bizi duten egoera aztertzea izan du xede, eta besteak beste,Iñigo Lamarca Arartekoa eta Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Gaietako sailburu Gemma Zabaleta izan dira. Azken honek jakinarazi duenez, Patxi Lopezen lan taldeak Immigraziorako Itun Sozial berria jarriko du martxan datorren udazkenean.

Sailburuak aurreratu duenez, itunaren helburua xenofobiaren aurka egitea da, izan ere, gaur egun Euskadin 145.000 etorkin bizi dira gure artean. Itun berria urrian jarriko da martxan, eta gizarteko estamentu guztien arteko elkarbizitza hobetzea du xede.

Irudian: Susana del Río (Gobernantza Demokratikoaren Institutua ), Gemma Zabaleta (Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Gaietako sailburua), Ricardo Echepare (EHUko Udako Ikastaroak) eta Susana Soto (San Telmo Museoko zuzendaria).

Zenbakiak ikustea besterik ez dago. Ateak ireki zituenetik 65.000 bisitari inguru izan ditu San Telmok lehen bost hilabeteetan, urte osorako aurreikusia dagoen bisitari kopuruaren ia erdia. Azpimarratzekoa da, gainera, egunero 200 lagunetik gora bisitatzen dutela museoa.

San Telmo Museoak 6 mila milioi Beste aldi baterako erakustearekin zabaldu zituen ateak iragan apirilean. Orain, ordea, erakusketak agur esan dio Donostiari eta Federico Fellini zinema zuzendari italiarrari eskainita dagoen erakusketa egongo da ikusgai irailaren 13tik azaroaren 13ra bitarte.

Jarduerak, erakargarri berria
Hala ere, San Telmo Museoaren aro berria ez da bakarrik erakusketetan oinarritzen. Haratago doa. Zabaldu zenetik 60 jarduera inguru antolatu dira eta ia 22.000 pertsonek hartu dute parte ekintza horietan. Besteak beste, Jazzaldiko eta Musika Hamabostaldiko gaueko kontzertuak, Aste Nagusian egon den Donostiako erraldoien erakusketa eta Zinemaldiarekin batera egingo diren jarduerak nabarmentzen dira.

Aurtengo Aste Nagusian Itzurun konpartsako protagonista nagusiek San Telmo Museoan hartuko dute atsadena. Donostia Kultura Festak eta San Telmo Museoak antolatuta, arratsalde osoa dantzan pasatu eta gero, harri-kartoizko panpina handiek  museoko klaustroan hartzen dute indarra. Haur zein helduen idoloak arratsaldeko 18.30ak arte bisita daitezke, ordu horretatik aurrera hiriko kaleetan zehar ibiltzen baitira karrikak kolorez betez.

Erromualdok, Estitxuk, Blancak, Manriquek, Karmelik, Mattinek eta Maritxuk donostiarren eta bisitarien ondoan egon nahi dute. Horregatik, hilaren 17an, margo tailerra egingo da Zuloaga plazan eta larunbatean, hilak 20, agur-ekitaldia egingo da plazan. Donostiako erraldoiek eta buruhandiek agur esango diote 2011ko Aste Nagusiari eta beren etxera itzuliko dira hurrengo urtera arte.

Erraldoiak Donostian, historia pixka bat

Jai edo ospakizun tradizional orok musika eta dantza ditu osagarri. Erraldoiak Euskal Herriko jai-ekitaldien parte dira, eta kaleak girotzen dituzte dultzainaren eta txistuaren soinuarekin dantzan doazenean.

Lehen erreferentzia historikoek erlijio-prozesioetara garamatzate. XVIII. mendean, garrantzi txikiagoa izan zuten, ez baitziren egokitzat hartzen erlijio-ekitaldietan parte hartzeko.

XIX. mendean, berriz, berreskuratu egin zen erraldoien ohitura, baina aldi hartan izaera profanoa eta herrikoia izan zuen. Handik aurrera, tradizioak bizirik iraun du, eta garai eta leku bakoitzeko pertsonaietara eta ohituretara egokitu da.

Dakigunez, 1660. urtean errege-erregina mairuak irudikatzen zituzten zazpi erraldoi-bikotek desfilatu zuten Donostiako kaleetan barrena, ezpata-dantzekin eta hanketako kaskabiloekin batera. Segizioaren amaieran, balea baten izugarrizko irudi bat eraman zuten.

Erraldoien ohiturak XIX. mende osoan iraun zuen, baina Donostiako Belle Epoque-ko udako turistek nahiago zituzten beste entretenimendu mota batzuk, hala nola zezenketak, bandaren kontzertuak eta su artifizialak.

1982an, berriz irten ziren erraldoiak Donostiako kaleetara. Erraldoi horiek San Juan eguneko pertsonaia mitologikoen desfilean parte hartzeko egin ziren, baina desfilea ez zen inoiz egin.

Oskar Moreno argazkilariak ateratako argazkiak eskaintzen dizkizuegu.

San Telmo Museoak museo zaharrean ikus zitekeen baserriko sukaldearen erreprodukzio eszenografikoa ireki du berriro erakusketa iraunkorrean. Gune honetan, euskal gizarte tradizional batean, batasun sozial eta ekonomiko gisa, euskal baserriak izan duen garrantzia eta bere errotze kultural eta ekonomikoa, nahiz garapena islatzeko helburuarekin sortutako ikusentzunezkoa aurkezten da.

Baserriaren eszenografia lehengo museoko erakusketa iraunkorraren barnean zegoen. Horrela, museografia tradizionaleko ereduaren osagai gisa berreskuratu da eta baita San Telmo zaharreko bisitarien gogoan bizirik iraun duen pieza sinboliko gisa ere.

Erakusketan baserrietako ohiko su baxuko sukaldea ikus daiteke eta bertan ke-kanpai handi bat nabarmentzen da, bilduma etnografikoko objektu ugari inguruan dituelarik, hala nola, zizeilua edo egurrezko eserleku eta mahaia, oramahaia, sehaska edo sukaldeko tresna desberdinak: eltzeak, treberak, platerak, txokolaterak edo gaztainak erretzeko danborra.

Ikus-entzunezko lana Donostiako Morgan Craetivos enpresak egin du eta  gidoia eta narrazioa Kirmen Uribe idazle bizkaitarrarenak dira.

Hasiera duen guztiak amaiera izaten du. Bost hilabetez  San Telmo Museoan egon ondoren, 6 milioi Beste aldi baterako erakusketak agur esango dio Donostiari abuztuaren 21ean. Bitartean, Yann Arthus-Bertranden eta GoodPlanet fundazioaren lana ikusteko aukera izan ez dutenek asteartetik igandera, 10:00etatik 22:00etara, ikusteko parada izango dute.

Yann Arthus Bertanden erakusketak ateak ireki zituen lehenengo egunetik, hamaika izan dira lan honetarako elkarrizketatuak izan diren 5.600 herritarren testigantzak entzun dituzten hiriak, besteak beste, Paris, Burdeos, Brusela, Erroma eta Shanghai; une honetan, eta datorren irailaren 4a bitarte, Moskuko Multimedia Art Museumen dago ikusgai.

San Telmo Museoak erakusketa honekin zabaldu zizkion ateak bere aro berriari. Ikusentzunezkoa ikustera gerturatu diren bisitariek gure gizadiaren bihotzerainoko bidaia egiteko aukera izan dute eta gizakien eta kulturen dibertsitatearen gainean gogoeta egiteko parada izan dute. Hona hemen ikusentzunezkoaren zati bat.

Donostiak talentua du, eta horrela islatuko du 72. Musika Hamabostaldiaren barruan antolatu den kontzertu honetan. San Telmo museoak Elena Barbe, Arantza Ezenarro eta Helena Orcoyen soprano donostiarrak bilduko ditu, bestelako kontzertu bat eskaintzeko. Emanaldian Guridiren, Offenfachen eta Haendelen lanak abestuko dituzte, beste batzuen artean.

Arantza Ezenarro

Iruñeko Ganbera Abesbatza geurera helduko da ostiral honetan, hilak 12, gaueko 22.30ean, Officium Defunctorum kontzertua eskaintzera. Emanaldiak Tomas Luis de Victoria konpositorea omentzea du xede, musikagilearen heriotzaren 400. urteurrena ospatzen den urte honetan. Josep Cabrek zuzenduta, sei ahotserako obra hau Errenazimenduko musikako obrarik adierazgarrienetako bat da. 72. Musika Hamabostaldiaren barruan antolatu den kontzertuan Quim Guerra baxoiak eta Patricia Gonzalez organujoleak hartuko dute parte.

Maisuen maisu Tomas Luis de Victoria (Avila,1548-Madril,1611) Espainiako Errenazimentu garaiko konpositorerik hoberenetarikoa da. Adituen aburuz, bere lana Italiako Giovanni Perluigi da Palestrina konpositore handiarenarekin aldera daiteke. Bere obraren eragina XX. mendera arte iritsi zen, non cecilianismo musika mugimenduko konpositoreek eredutzat hartu zuten.

Iruñeko Ganbera Abesbatza