arkeologia aurkikuntzak

San Telmon ikusgai dagoen Praileaitzeko aztarnategian aurkitutako lepokoari froga bat egin zioten atzo Bordeletik etorritako zientzialari talde batek. XRF izeneko testak pieza honen errekarrien jatorri geografikoa zehazteko balioko du.

Taldearen zuzendaria, Francesco D’ Errico arkeologo italiarra, Praileaitzeko indusketen zuzendariarekin, Xabier Peñalverrekin eta Sonia San José arkeologoarekin, aritu zen lanean “Aztarnak Oroimenean” aretoan, lepokoa aurki daitekeen erakusketa aretoan, alegia.

Duela milaka urte lepokoaren zintzilikariak egiteko erabili ziren errekarrien osagarri mineralak aztertzen ditu XRF testak. Horrela, zientzialariek hauen jatorri geografikoa zehaztu ahal izango dute, hau da, aztarnategiaren inguruko ibaiak ikertuz, Praileaitzeko antzinako bizilagunak lehengai horiek nondik atera zituzten jakin ahalko da, gertuko ibaietatik edo urrunagotik ateratzen zituzten, hain zuzen.

San Telmo Museoa birgaitu eta handiagotzeko proiektuaren lanek Sala Kapitularreko hilobiratzeez gainera beste aurkikuntza arkeologikoak egitera eraman dute. Hauen artean azpimarratzekoa, elizako kriptak, hiru guztira, tenpluaren eraikuntza garikoak. Hauetako bi, klaustrotik eta aldi baterako erakusketa aretoetatik gertuen zeudenak, hain egoera txarrean zeuden -XX. mende hasierako lanak egiterakoan puskatu zituztela pentsa daiteke-, ezin izan direla mantendu. Baina hirugarrenean, elizaren absidean kokatua eta ziurrenik tenpluko kripta nagusia, posible izan da bere ezaugarri nagusienak zeintzuk diren finkatzea eta etorkizunean ziurrenik museo erabilera emango zaio.

Eliza izan da lanen bilakaeran eragina izan duten aurkikuntzen beste guneetako bat. Izan ere, Sala Kapitularretik gertuen dagoen partean antzinako bi kripten arrastoak aurkitu dira, nahiz eta hauen egoera txarragatik ez den gerorako mantentzea erabaki.

Aldarearen inguruan, aldiz, indusketa arkeologikoa egin ahal izan da eta honen emaitza bertan kokatutako hiru aldareetatik bi aurkitu direla izan da, hala nola kripta nagusia. Azken honentzat museografia proposamen bat egingo da ziurrenik (xehetasun gehiago beste post batean).

Elizaren estalkia aldatu beharra dago. Garrantzia handiko lana denez, aurretiako prestakuntza lanak egitea beharrezkoa izan da: klaustroan garabi handi bat jartzea, lurra materiala daramaten kamioiak pasatzeko prestatzea eta haren gainean jarriko den babesteko estalkia eustea.

 Lanak hasi ondoren sortutako ezustekoetako bat Sala Kapitularrean aurkitutako hilobiratzeak izan dira, klaustrotik gertuen dagoen aldean. Azken urteotan erabilera desberdinak izan dituen aretoa da hau: sakristia, sala kapitularra, Etxeberritarren kapera eta, azken etapan, museoko aldi baterako erakusketa aretoa.

Hilobiratze zona honetan Aranzadi Zientzia Elkarteak indusketa eta azterketa arkeologikoa egin ditu, eta honen ondorioz dakigu bi maila edo une historiko desberdintzen direla. Irakurtzen jarraitu