San Telmoko eliza

Hilaren 21etik 25era Donostian ospatuko den Jazzaldiak aurten San Telmo Museoa izango du bere agertokien artean, berrikuntza bezala. Egitarau zabal baten barruan, museoan kontzertuak izango dira, denak gau partean eta eskaintza erakargarriarekin.

San Telmo Gauak uztailaren 22, 23 eta 24an izango dira, museoko espazio ezberdinetan: klaustroa, ekitaldi aretoa, patioa eta eliza. 22an, Mostly Other People Do The Killing (MOPDtK), Lloyd Cole Small Ensemble eta Kristin Asbjørnsen arituko dira; 23an, René Marie, Jan Bang: Poppies from Kandahar eta John Scofield Quartet. 24an, azkenik, Jan Garbarek & The Hilliard Ensemble.

22 eta 23rako sarrerak agortuta daude jadanik, ez horrela 24koak. Hala ere, Jazzaldiko zuzendari Miguel Martinek bere blogean dioen bezala, baliteke azken orduan aurretik erreserbatu bai baino jaso gabe geratutako sarreraren bat salmentan jartzea. Iragarriko dute Jazzaldiko arduradunek, hala bada. Eta leihatilan erosteko aukera izango da egunean bertan 23:45etatik aurrera.

Informazio gehiago hemen.

Museoko ateak zabalik jardunaldietako lehenengoa bukatzear dagoenean, 9.000 lagunetik gora pasa dira dagoeneko San Telmotik publikoari irekitako lehen egun honetan.

Gaur bertaratu direnek zabalkuntzako eraikinaren espazio berriak ezagutzeko aukera izan dute, hala nola, 6 mila milioi Beste erakusketa, museoarekin batera gaur ireki dena. Gainera, egunean zehar elizan iikusentzunezkoaren paseak egin dira, txandaka euskaraz eta gazteleraz.

Bihar, ateak zabalik bigarren eguna izango da, eta jarduerak burutuko dira, plazan goizez eta museo barruan arratsaldez. Ordutegia berdina izango da, 10:00tik 20:00ra.

San Telmo Museoaren berrikuntza proiektuaren lanak egiterakoan, elizako gangan XVI. mendeko pinturak aurkitu ziren 2009an eta zaharberritu ondoren, hauei buruzko ikerketa bat egitea eskatu zitzaion Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea den Pedro Echeverríari. Orain, ikerketa amaitutzat eman daiteke eta aditu honi esker ez soilik pinturak, baizik eta eliza beraren eta komentuaren ikuspegi berria ematen duen informazioa argitara atera da. Izan ere, pinturak garrantzitsuak direla argi geratu da, baina uste baino dimentsio handiagoa izan zuen elizan egindako lanak eta, lan hau gure egunetara osorik iritsi ez den arren, fundatzaileen tribuna, desagertutako erretaula eta beste elementu batzuek San Telmo Europako egileekin lotzen dute.

Honi buruzko informazioa biltzen duen txostena jarri dugu hemen.

Ikusgai daude San Telmo Museoaren Youtube gunean museoaren elizan aurkitutako pinturei buruzko bideoak. 2009ko bigarren erdian egin zen pintura hauen zaharberritzea eta lan hori amaitzear zegoela hartu ziren irudi hauek. Pinturez gain, zaharberritzea burutu duen Artelan enpresako ordezkari Javier Latorrerekin elkarrizketa eta San Telmo Museoko zaharberritze ataleko Ana Santo Domingo teknikariarekin elkarrizketa daude. Egun, pinturei buruzko ikerketan lanetan dihardu Pedro Echeverría EHUko irakasleak.

Amaitu berri dute San Telmo Museoaren elizan aurkitutako XVI. mendeko pinturen zaharberritze prozesua. Pintzeladura hauek museoaren eta eraikuntzaren balioa areagotzen dute, hala nola, hiriaren beraren ondarea, Gipuzkoan ez baitaude garai honetako pinturak mantentzen dituzten eliza asko, eta horregatik Donostiako Udala eta museoa bera egin beharreko ahaleginaren garrantziaz jabetu dira.

2008ko bukaeran laginak egin ziren elizako hormetan pinturak egon zitezkeelakoan, eta hala zela konfirmatu ondoren 2009ko udan hasi zen zaharberritze prozesua.

Sei hilabetetan zehar Artelan enpresako hamar pertsona aritu dira lanean buru belarri eta abenduaren 31rekin amaitutzat eman den prozesuaren ondoren pinturen %30a erreukperatzera iritsi dira.

Aurkitutako pintzeladuren kalitatea dela eta, museoa EHUko Pedro Etxeberria irakaslearekin harremanetan jarri da hauen ikerketa sakon bat burutu dezan eskatzeko, jadanik abian dagoen ikerketa.

Pinturak aldarearen gangetan, aldare alboko lunetoetan eta alboko paramentoetan daude.

San Telmoko elizak gordeta zituen altxorrak erakusten jarraitzen du, oraingoan horma-pinturak direla. 2008ko amaiera aldera egindako lagin batzuei esker aurkitu zen pintura dekoratibo multzo bat, pasa den ekainean zaharberritzen hasi zena.  Aldarearen inguruan pintura hauek zeudela ikusita, elizako beste puntuetan ere margoak aurkituko zirelakoan lagin berriak egin dira eta hala dela baieztatu da, aldareko horman eta nabearen aldeetako hormetan. Hasieran aurkitutako pinturen zaharberritzeari ekin zaio jadanik.

Eliza bera da egindako beste aurkikuntza interesgarri baten kokalekua. Izan ere, bertan, topatu baititugu, ezustean, XVI. mendean egindako horma-pinturak, ondoren gainean ezarritako kareztaduren azpian gordeta. Komentua eraiki zen garaian ohikoa zen tenpluen murru eta gangatan entokadurak, luzituak eta horma-pinturak egitea. Orain museoko elizan aurkitutakoen gai ezberdinak dituzte: arkitektura edo eraikuntza elementuen imitapenak, aingeruak, izurdeak, pintatutako gurutze eta ezkutuak edo pintura ikonografikoak, gangen zatiketak aprobetxatuz.

San Telmo Museoa birgaitu eta handiagotzeko proiektuaren lanek Sala Kapitularreko hilobiratzeez gainera beste aurkikuntza arkeologikoak egitera eraman dute. Hauen artean azpimarratzekoa, elizako kriptak, hiru guztira, tenpluaren eraikuntza garikoak. Hauetako bi, klaustrotik eta aldi baterako erakusketa aretoetatik gertuen zeudenak, hain egoera txarrean zeuden -XX. mende hasierako lanak egiterakoan puskatu zituztela pentsa daiteke-, ezin izan direla mantendu. Baina hirugarrenean, elizaren absidean kokatua eta ziurrenik tenpluko kripta nagusia, posible izan da bere ezaugarri nagusienak zeintzuk diren finkatzea eta etorkizunean ziurrenik museo erabilera emango zaio.

Eliza izan da lanen bilakaeran eragina izan duten aurkikuntzen beste guneetako bat. Izan ere, Sala Kapitularretik gertuen dagoen partean antzinako bi kripten arrastoak aurkitu dira, nahiz eta hauen egoera txarragatik ez den gerorako mantentzea erabaki.

Aldarearen inguruan, aldiz, indusketa arkeologikoa egin ahal izan da eta honen emaitza bertan kokatutako hiru aldareetatik bi aurkitu direla izan da, hala nola kripta nagusia. Azken honentzat museografia proposamen bat egingo da ziurrenik (xehetasun gehiago beste post batean).

Elizaren estalkia aldatu beharra dago. Garrantzia handiko lana denez, aurretiako prestakuntza lanak egitea beharrezkoa izan da: klaustroan garabi handi bat jartzea, lurra materiala daramaten kamioiak pasatzeko prestatzea eta haren gainean jarriko den babesteko estalkia eustea.

2007ko abuztua

Amaitu da jadanik Sert-en mihiseak babesteko lana. Hainbat puntutan ahula zegoen pintura indartu da eta ondoren goitik behera estali dira elizaren estalduran burutuko diren lanetan altxako den hautsarengandik babesteko.