Berrikuntza proiektua

San Telmo Museoaren egoitzako zabaltzea, Nieto Sobejano arkitektoena, VIII Iberoamerikar Arkitektura eta Hirigintza Biurtekoan saritua izan da, Fomento Ministerioak antolatutakoa eta azken bi urteetako arkitektura eta hirigintza garapenean egindako lan hoberenak saritzen dituena.

Biurtekoa Cádizen ospatuko da datorren irailaren 10etik 14ra bitartean. Bertara eramateko, 152 lan proposatu ziren eta horietatik 26 aukeratu ziren ondoren. Estatuko beste lau lan ere sarituak izan dira, hauen artean Iruñeako Labriteko Baluarte inguruaren urbanizazioa.

San Telmo Museoaren proiektua Nieto Sobejano Arquitectos estudioarena da, nazioarteko mailan prestigio handikoa. Bere proposamenean, komentuaren jatorrizko bolumenak ia erabat berreskuratu nahi izan dituzte eta gainera, eraikin berri bat erantsi diote, erabilera berriak ahalbidetu dituena. Izan ere, pabilioi berriarekin, instalazio zaharretan bete ezin ziren premiak bete daitezke eta, hartara, San Telmok eskaintzen dituen zerbitzuen aukera zabaldu egin da, berriz ireki ostean.

Eraikin berriaren elementu bereizgarrietako bat fatxada da, eraikin osoa estaltzen duen aluminiozko fatxada. Arkitekto taldearen eta Leopoldo Ferrán eta Agustina Otero artisten arteko lankidetzaren fruitu izanik, eraikinari ingurunearen antzeko itxura eman dio, Urgull mendiaren antza, zenbait tokitan antzekotasunak baitituzte. Xafla zulatuetan landaredia ipini da, artistek proposamena egiteko inspirazio-iturri izan duten Urgull mendiko harri higatuetan bezala nabarmen dadin.

Gaur, maiatzaren 19a, osteguna, Fuensanta Nieto eta Enrique Sobejanoren MUGARRIA-Muga natural eta hiritarra erakusketa irekiko da, Leopoldo Ferrán eta Agustina Oterorekin elkarlanean.

Erakusketa maiatzaren 28ra arte egongo da irekita Madrilgo Raquel Ponce Galerian.

Proiektu arkitektonikoaren bihotzean mugaren kontzeptua bere osaketa espazial eta formalaren oinarri bezala ageri da. Muga horren materializazioa modu garden edo lauso, gogortasunez edo leuntasunez, arintasuna edo pisua adieraziz azaleratzea ez da garrantzirik gabeko erabakia, izan ere, gaur egungo hiriek aurre egin behar izaten dieten hausturen aurrean hartutako jarrera islatzen du. Gutxitan jartzen dira bata bestearen ondoan haustura hauek hain modu argi eta orekatuan, Urgull Mendiaren eta Donostiako Alde Zaharraren arteko lotura gunean gertatzen den bezala: natura eta hiriaren artean; plano horizontala eta altxatze topografikoaren artean; lurra eta itsasoaren artean; eraikin historiko eta gaur egungo eraikinen artean. Beharbada, horregatik, San Telmo Museoaren eraberritze eta handitze proiektuak, paisaia natural eta paisaia hiritarraren arteko elkargunean kokatuta, erantzun konsziente bat eskatzen zuen muga izatearen berezko izaera horrengatik, horma hautsiak irudikatua, proiektuan sumatzen den natura eta naturaltasunik ezaren arteko aurkakotasun horren adierazpen modura.

Pantaila edo zursare batek, aukera honetarako espresuki sortutako aluminiozko piezen konbinaketa joku batetik abiatuta sortutakoak, arte publikoari dagokionez arkitekturak jokatzen duen papera onartzen du. Urtaroak igarotzen diren heinean, San Telmo Museoaren zabaltze berria aldatzen joango da, Urgull Mendiaren landaredian murgilduaz edo bere autonomia adieraziz, amaitu gabeko horma luze eta hautsian: zehaztu gabeko mugaren ezusteko metafora, non arkitektura eta hiria paisaiarekin aurkitzen diren.

Fuensanta Nieto eta Enrique Sobejano

Leopoldo Ferrán eta Agustina Otero

Gaur aurkeztu da San Telmo Museoan, prentsaurrekoan, erakusketa iraunkorraren barne egongo den Arte Ederren atala. Horretarako, Odón Elorza, alkatea, Denis Itxaso, kultura zinegotzia eta Carmen Garmendia, erakusketen arduraduna egon dira.

Datorren astean, hilaren 19tik aurrera, museoa bere osotasunean irekitzen denean, atal honetan ikusi ahal izango denaren xehetasunak azaldu dituzte. Arte Ederretako atala, museoan, bi aretotan egongo da jarrita, bata euskal gizartearen XIX. eta XX. mendeetako bilakaera azaltzen duen atalari lotuta, “Modernitatearen hasiera” deritzonari, “Euskal Artearen 100 urte” titulupean. Bestea, museoaren Bilduma Historikoa titulupean, XV. mendetik XIX. mendera bitartean artearen historian zehar ibilbidea proposatzen duena da, planteamendu didaktiko bati erantzunda, museoaren funtsen bitartez.

Euskal Artearen partean egiten den ibilibidea hainbat epealdietan indartzeko, museoak itxita egon den bitartean eskuraketak egin ditu eta museo, erakunde, galeria eta partikularren gordailutzak jaso. Horri esker, “Modernitatearen hasiera” atalean jorratzen den garai historikoan, XIX. eta XX. mendeen artean gizarteak bizi zituen aldaketekin batera arteak zein bide jarraitzen zuen ere ezagutu daiteke San Telmoko erakusketan.

Informazio gehiago, hemen.

Atzo Bilbon ilarak sortu ziren San Telmo Museoaren “Kulturartekotasunaren” muralean parte hartzeko! 250 grabaketatik gora egin ditugu jada eta oraindik gaur Gasteizen eta bihar Baionan egitekoak falta dira (bihar, Baionako Euskal Musean, 10:00etatik 14:00etara).Hauetan ere parte hartzera gonbidatzen zaituztegu, gure gizartearen familia argazki bat egitea lortzeko, bere aniztasuna islatuko duena arraza, sexu, adin, kultura eta kondizio sozial ezberdinetako pertsonak bilduz, gutxiengoengan arreta berezia jarrita.

Bestalde, www.proyectodesafios.org webgunearen bitartez burutzen ari den ekimena, “Europa interkonektatua”ren erronka osatzeko europar hiritarren iritziak biltzen dituena, erantzun ona jasotzen ari da ere, eta leku ezberdinetatik igotako bideoak ikugai daude jadanik. Animatu eta zabaldu ekimena!

Museoaren leloa den Zatoz zuganaren ildotik, museoaren erakusketa iraunkorreko Erronkak izeneko atalaren bideoinstalazioko bi ikusentzunezko hiritarren partehartzeari esker burutuko dira. Horretarako, bi ekimen desberdin jartzen dira martxan eta ohar honen bitartez horietako batean, Kulturartekotasuna erronkarrekin lotuta dagoen horretan, parte hartzeko gonbitea luzatu nahi du museoak.

Kulturartekotasuna

Deialdi publiko baten bitartez, hiritar guztiak ikusentzunezko honetan parte hartzera gonbidatu nahi ditugu. Horrela, gure gizartearen familia argazki bat egitea lortu nahi dugu, bere aniztasuna islatuko duena arraza, sexu, adin, kultura eta kondizio sozial ezberdinetako pertsonak bilduz, gutxiengoengan arreta berezia jarrita.

Parte hartzeko deialdia irekita dago eta otsailaren 28tik martxoaren 5era bitartean burutuko da Baiona, Bilbo, Donostia, Iruñea eta Gasteizen. Egun bakoitzean, grabaketa talde bat dagokion hirian egongo da eta set-ak prestatuko dituzte gune publiko edo kultur etxeetan gizarte mosaiko honetan parte hartu nahi duen guztia grabatzeko. Datozen astelehen eta asteartean Donostian izango dira eta hau izango da egutegia:

2011-02-28 Donostia – Casares-Tomasene Kultur Etxeko musika aretoan (10:00-14:00) eta Okendo Kultur Etxeko ekitaldi aretoan (16:00-20:00).
2011-03-1 Donostia – EHUko Aularioan (10:00-14:00) eta Udal Liburutegiaren Fermin Calbeton kaleko Haur Liburutegian (16:00-20:00).

Hortik aurrera beste hirietan egingo dira grabaketak:

2011-03-2 Iruñea Centro Comunitario Auzoenea (10:00-14:00).
2011-02-3 Bilbo – “La Bolsa Ibaiondo” zentro zibikoa (10:00-14:00) eta Alhondiga (16:00-20:00).
2011-02-4 Gasteiz – Aldabe Zentro Zibikoa (10:00-14:00 eta 16:00-20:00).
2011-02-5 Baiona – Baionako Euskal Museoa (10:00-14:00).

Parte hartzaileek segundu batzuz kamera aurrean egon beharko dute soilik, ezer egin gabe. Ohiko kaleko edo laneko jantziekin etortzea eskatu nahi diegu, bereziki prestatu gabe.

Urgull mendiarekin paraleloan dihoan eraikin berriaren fatxada ikusgarrian landareak jartzeko lanak amaitzeko zorian daude jadanik.

Zein landare mota jarri erabakitzeko gehiegi haziko ez diren landareak aukeratu dituzte Leopoldo Ferránek eta Agustina Oterok –ez bolumenean ez eta luzeran ere-, eta fatxadaren zati bakoitzaren ezaugarriak kontutan hartuta banatu, batik bat eguzkitan edo itzaletan egongo diren kontutan hartuta. Nolabait lehen bertako horma naturalean aurki zitezkeenaren isla izan daitezkeen espezieak dira aukeratutakoak (Trinitate plazara ematen duen harrizko horman hauetako barietate batzuk aurki daitezke gaur egun, oraindik).

Eguzkia jasotzen duten parteetan Sedum, Frankenia, Thymus eta Armeria espezieak daude; itzaletan geratzen diren parteetan, aldiz, Soleirolia eta Ophiopogon espezieak.

Lanaren eragozpen nagusia kasu honetan aldamioetatik materiala igotzea eta montatzean egon da, baina fatxadan bertan landatzeak ere badu bere zailtasuna, aluminiozko panelen zulo kantitatearen eta tamainaren araberakoa. Izan ere, aluminizoko panelen atzetik ureztatze sistema dago eta aurrealdetik egin da landaketa.

Hemendik aurrera, landareak nola hazten doazen ikusteko eta sor litezkeen arazoak konpontzeko jarraipena egingo da, eta udaberrirako nahi bezala egotea espero da.

Udazkenero bezala, Aranzadi Zientzia Elkarteko Etnografia Sailak hitzaldi zikloa antolatu du, Kutxaren Arrasate kaleko aretoan.

Aurtengo programazioaren barne, San Telmo Museoko zuzendari Susana Sotok parte hartuko du bihar, osteguna, 19:30ean hasita, honako hitzaldiarekin: “San Telmo: la renovación de nuestro museo”.

Sarrera librea da eta ez da aldez aurretik izena eman behar.

Datorren urtean San Telmo Museoa berriro irekiko da berrikuntza prozesua burutu ostean. Etapa berri honetan museoa kultur eta ondare zentro izango da, gipuzkoar eta euskal publikoa bereziki kontutan hartuko ditu eta turismo, hezkuntza eta kultura-aisialdiari zuzenduko zaie hauen beharrei erantzun asmoz.

San Telmo, bestalde, museo mota berri bat da, gizarte museoa, Euskal Herriko museoen artean erreferentziazko zentro bilakatuz eta gizarte museo gisa aintzat hartzen dituen gaiei buruzko ezagutza hedatuz, bere jardunari esker.

Gainera, San Telmo aldi baterako erakusketen nazioarteko zirkuitoan sartzen da, bere eskaintza eta izaera berriarekin bat datorren dimentsioa hartuz.

Bai San Telmok eta baita Kutxak ere museoak izango duen paper garrantzitsua argi ikusten dute, kultur eragile berezia bezala, hiritarrei zuzendutako kultur espazioa izango baita, ezagutza hedatzeko eta konpartitzeko gune aproposa, etorkizunari ere begiratzen diona egungo gizartearen erronkei erantzuteko hausnarketa proposatuko duena.

Kalitatezko eskaintza kultural berri honekin bat egiteko asmoz Kutxak San Telmoren proiektuari bere babesa eskaini nahi dio hitzarmen honen bitartez. Horregatik, datozen bost urteotan museoaren PATRONO PRIBATUA izango da Kutxa Fundazioa, eta urtero 70.000 euroko laguntza emango dio museoari bere kultur proiektua eta bere helburuak lortzeko beharrezkoa duen jarduna aurrera eramateko.

Ikusgai daude San Telmo Museoaren “Lanak iruditan” atalean uztaila eta iraila bitartean egindako lanen irudiak. Hemen ikus daitezke.

Bilboko Euskal Museoko langileek San Telmo Museora bisita egin zuten astelehenean. Ordubete luzez, museoaren berrikuntza proiektua zuzenean ezagutzeko aukera izan zuten. Eraikinean zehar egindako ibilbidean jatorrizko eraikinean birgaitutako eta irabazitako espazioak eta baita eraikin berrian sortutako gune berriak ere ezagutzeko aukera izan zuten. San Telmoko langileekin egindako bisitan, bide batez, zerbitzuen kokapena eta erakusketa iraunkorrari buruzko xehetasunak jakiteko aukera era izan zuten.